In het Journal of Forensic Psychology Research and Practice zetten Roosmarijn van Es, Janne van Doorn, Maarten J.J. Kunst en Jan W. de Keijser in het artikel ‘Opening the Black Box of Judicial Decision-Making in Cases with Forensic Mental Health Reports: A Qualitative Study from the Netherlands’ uiteen welke rol Forensische geestelijke gezondheidsrapporten (FMHR's, in Nederland bekend als Pro Justitia rapportages) kunnen spelen bij de besluitvorming over schuld en veroordeling.
Forensische geestelijke gezondheidsrapporten (FMHR's) kunnen informatief zijn met betrekking tot strafrechtelijke aansprakelijkheid, risicobeoordeling en behandelingsopties, maar zijn formeel niet relevant voor beslissingen over schuld (in termen van actus reus). In Nederland wordt een strafproces niet opgesplitst in een schuld- en veroordelingsfase. De rechtbank beschikt daarom vóór aanvang van het proces over de FMHR in het dossier. Er blijven belangrijke lacunes bestaan in het begrip van het rechterlijke besluitvormingsproces in zaken met FMHR’s.
Besluitvorming schuld en veroordeling
Voor het artikel ‘Opening the Black Box of Judicial Decision-Making in Cases with Forensic Mental Health Reports: A Qualitative Study from the Netherlands’ zijn in vijf focusgroepen zeventien rechters geïnterviewd over hoe deskundige informatie in FMHR’s een rol speelt in hun besluitvorming over schuld en veroordeling. Met behulp van thematische analyse lieten de resultaten zien dat de evaluatie van het recidiverisico van invloed is op beslissingen over de behandeling. Conclusies over strafrechtelijke aansprakelijkheid vormen de basis voor beslissingen over de duur van de gevangenisstraf. Rechters geven aan dat, hoewel onopzettelijk, een FMHR kan bijdragen aan een schuldveroordeling.