Voorwoord
De afgelopen zeveneneenhalf jaar zag Eric Bakker hoe het NRGD groeide als register en zich ontwikkelde als organisatie voor de bevordering van forensische kwaliteit. Per 1 januari 2024 heeft hij afscheid genomen als Collegevoorzitter. Om de balans op te maken, heeft Eric een afscheidsinterview gegeven, dat is terug te vinden op de website van het NRGD1. Onderstaand voorwoord is een verkorte weergave van het interview.
‘Als strafrechter kende ik het NRGD natuurlijk al. Dan las ik bijvoorbeeld in deskundigenrapportages dat iemand in het NRGD stond ingeschreven onder een bepaald nummer. Van wat daar allemaal achter schuil ging had ik zo geen idee. De taken eromheen, de discussies over forensische eisen of de stap naar erkenningen die we nu zetten, dat is niet zichtbaar voor veel mensen. Maar het NRGD is zoveel meer dan een kaartenbak met deskundigen.’
Het NRGD is voortgekomen vanuit een reactie op gerechtelijke dwalingen. Er zijn momenteel nog steeds gerechtelijke dwalingen, al heb ik de indruk dat het schrikeffect daarvan minder is dan ten tijde van de Schiedammer parkmoord. Maar onderzoek naar dwalingen blijft van belang, om te kijken wat er mis ging en of dat nu anders gaat. Vaak gaat het om strafzaken van jaren eerder. Dan kun je zeggen: ‘Dat was toen, inmiddels pakken we zaken op een andere manier aan.’ Maar een rechter kan dat niet direct aflezen uit een rapport of een proces verbaal. Voor een deel is dus niet zichtbaar of een achterhaalde methode is vervangen en wat de nieuwe aanpak is. Ik zou willen dat we dat wat meer inzichtelijk maken, bijvoorbeeld door inzicht in het niveau van degene die rapporteert. Dan kun je als rechter ook zeggen: ‘Dit feitenrapport komt te dicht in de buurt van interpretatie’. Dan kun je daarover met elkaar in gesprek. Dat zou een mooie ontwikkeling zijn. En je kunt geleidelijk beginnen, via een pilot bij de meest risicovolle gebieden. Zoiets heeft tijd nodig, maar het zou een aanvulling zijn op wat wij doen.
Ik vind dat het NRGD zou moeten uitbreiden met deskundigen in het civiel en bestuursrecht. Daarbij kan de samenstelling van het College aansluiten. Er staan ons ook door alle technische ontwikkelingen nog veel vraagstukken te wachten. Op AI-gebied, maar ook voor wat betreft het gebruik van deep fakes in nieuws- en informatievoorziening. Die ontwikkeling verloopt heel snel, dus moeten we ook de eisen die we aan deskundigheid verbinden heel goed bijhouden. Maar dat maakt het ook zo leuk. We zijn actief op zoveel verschillende gebieden, met een klein clubje heel gemotiveerde mensen, die goed werk leveren en een hele goede ondersteuning zijn voor het College en voor mijzelf.
Eric Bakker
(oud-voorzitter) College gerechtelijk deskundigen
Dit jaarverslag biedt een overzicht op hoofdlijnen. Voor aanvullende informatie kunt u terecht op deze website en blijft u op de hoogte via de NRGD-nieuwsbrief.
Over het NRGD
Het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) is de forensische kwaliteitsorganisatie voor de rechtspraak in Nederland. Samenwerking staat hierbij voorop, in zowel binnen- en buitenland. Het NRGD zorgt ervoor dat forensisch onderzoekers en hun rapportages voldoen aan (inter)nationaal geldende normen. Daardoor kunnen belanghebbenden vertrouwen hebben in de kwaliteit van forensisch deskundigenonderzoek.
Als onafhankelijke en transparante organisatie bevordert en waarborgt het NRGD de kwaliteit van de forensische expertise. Ook wordt de ontwikkeling van de kwaliteit van het forensisch veld als geheel gestimuleerd. Het NRGD concentreert zich op regulering, advisering en kennisuitwisseling.
Het NRGD bevordert forensische deskundigheid door – samen met deskundigen en (inter)nationale ketenpartners – kwaliteitsnormen te ontwikkelen voor een breed spectrum van deskundigheidsgebieden. Per deskundigheidsgebied worden voor wat betreft de vereiste kennis, ervaring en beroepsattitude uniforme, objectieve en transparante normen gesteld.
Het NRGD waarborgt forensische kwaliteit door deskundigen die zich willen laten registreren in het register te toetsen aan de met het eigen veld vastgestelde normen en deze toetsing elke vijf jaren te herhalen aan de dan geldende normen dan wel door erkenning van opleidingen. Het College gerechtelijk deskundigen beslist over toelating tot het register en heeft tevens de bevoegdheid over te gaan tot doorhaling indien een deskundige niet meer aan de normen voldoet.
Resultaten en nieuwe ontwikkelingen 2023
- Normenkader voor Forensisch Financieel Onderzoek is door het College gerechtelijk deskundigen (College) vastgesteld;
- Normenkader Bloedspoorpatroonanalyse is door het College vastgesteld;
- Ontwikkeling deskundigheidsgebied Rechtspsychologie;
- Normenkader Forensisch Medisch Onderzoek is geëvalueerd;
- Ad Hoc-deskundigheid is geëvalueerd;
- Start visitatie opleiding en examinering NFI;
- Start normering Radiologie;
- Enquête onder advocaten naar hun ervaringen met de inzet van deskundigen;
- Start opdracht Ministerie van Justitie en Veiligheid ten behoeve van het borgen van de kwaliteit en (toekomstbestendig) toezicht op het forensische werkveld;
- Presentaties over het NRGD en Ad-Hoc op internationaal congres IAFS;
- 1000 unieke deskundigen getoetst.
Cijfers & doorlooptijd
Beeld: © NRGD
Sinds de oprichting in 2010 heeft het NRGD in overleg met deskundigen uit de praktijk twaalf deskundigheidsgebieden met 18 sub-gebieden genormeerd en opengesteld:
- Forensische Psychiatrie, Psychologie en Orthopedagogiek met vier deelgebieden
- DNA-analyse en interpretatie met drie deelgebieden
- Handschriftonderzoek
- Verdovende Middelen met twee deelgebieden
- Toxicologie
- Forensisch Wapen- en Munitieonderzoek
- Toetsing aan de Wet Wapens en Munitie
- Forensische Pathologie
- Digitaal Forensisch Onderzoek met zes deelgebieden
- Rechtspsychologie met drie deelgebieden
- Forensisch Medisch Onderzoek met twee deelgebieden
- Schotresten
Forensisch Financieel Onderzoek (FFO/accountancy)
De Normstellingsadviescommissie heeft hard gewerkt aan de normen voor het deskundigheidsgebied Forensisch Financieel Onderzoek. Een concept van dit normenkader is ter consultatie gepubliceerd. Ook is er een pilot gehouden waarbij twee forensisch financiële rapporten zijn getoetst langs de opgestelde conceptnormen. Bij de pilot bleek het normenkader goed toepasbaar. Vervolgens heeft het College Gerechtelijk Deskundigen het normenkader vastgesteld. De daadwerkelijke openstelling van dit gebied volgt in 2024. Het tijdschrift ‘Accountant’ heeft eveneens aandacht besteed aan de toevoeging van het deskundigheidsgebied Forensisch Financieel Onderzoek binnen het NRGD.
“Wat dit rechtsgebied bijzonder maakt, is dat het meer om juridische geschillen gaat. Al voor de rechter in beeld komt wil een partij weten of er sprake is van fraude. Het vergroot de behoefte aan professionaliteit en onafhankelijkheid. Voor wie werk je eigenlijk? Als een financieel forensisch deskundige bij ons in het register staat, is hij of zij getoetst door een jurist en twee vakinhoudelijke deskundigen. Zijn of haar rapportage is te vertrouwen.”
Bloedspoorpatroonanalyse (BPA)
Niet alleen bij Forensisch Financieel Onderzoek zijn grote stappen gemaakt; ook bij het te normen deskundigheidsgebied Bloedspoorpatroonanalyse is dit het geval. Ook hier heeft de normeringsadviescommissie een beoordelingskader ter besluitvorming aan het College voorgelegd. Het kader zal begin 2024 eveneens met een pilot aan de hand van echte rapportages (geanonimiseerd) worden getoetst, waarna naar verwachting de openstelling van dit gebied in de loop van 2024 zal plaatsvinden.
Rechtspsychologie
Voor het deskundigheidsgebied Rechtspsychologie was 2023 een druk jaar waarin er veel aandacht was voor de kwaliteit van deskundigenrapportages en voor de rol en positie van de rechtspsycholoog binnen het strafrecht. Het NRGD droeg hieraan bij en dacht mee waar mogelijk.
In 2023 heeft het NRGD deelgenomen aan het jaarlijkse congres van de European Association of Psychology and Law (EAPL) in Roemenië. Het NRGD organiseerde daar een rondetafel-sessie met Europese deskundigen over de kwaliteit van rechtspsychologische rapportages. Een goed gevulde zaal maakte kennis met het NRGD en discussieerde over de waarborgen voor kwalitatief goede onderzoeken.
In november is door het Collegelid prof. dr. Jan de Keijser met hulp van het NRGD een bijeenkomst georganiseerd met als thema “Wisselwerking tussen rechtspsychologie en de rechtspraak”. Hierbij waren rechtspsychologen, juristen en wetenschappers aanwezig. Op deze interactieve bijeenkomst gaven verschillende sprekers korte, prikkelende inleidingen over de interactie tussen het deskundigheidsgebied rechtspsychologie en het strafrecht.
In het afgelopen jaar zijn er ook drie nieuwe vakinhoudelijke toetsers voor dit deskundigheidsgebied benoemd en is een aanvang gemaakt met de evaluatie van het huidige Beoordelingskader.
Forensisch Medisch Onderzoek (FMO)
In 2022 zijn de eerste forensisch artsen geregistreerd als deskundigen binnen het deskundigheidsgebied FMO. Het vakgebied forensische geneeskunde is ten opzichte van andere landen uniek, in de zin dat forensisch artsen onderzoek doen naar zowel de levenden als overledenen. Dat maakt het een complex vakgebied omdat het bestaat uit verschillende onderdelen zoals lijkschouw, letselonderzoek, zedenonderzoek, afname lichaamsmateriaal en arrestantenzorg. Het deskundigheidsgebied FMO, zoals genormeerd door het NRGD, beperkt zich in eerste instantie tot letselonderzoek en zedenonderzoek door middel van forensische interpretatie en rapportage van medische bevindingen, zowel bij levenden als bij overledenen en zowel bij meerderjarigen als minderjarigen.
Na de eerste ronde toetsingen heeft er in januari 2023 een evaluatie plaatsgevonden van het deskundigheidsgebied gezamenlijk met de toetsers van dit gebied. Op basis van deze evaluatie heeft het NRGD het beoordelingskader aangepast. Zo is besloten dat alle rapportages die ingediend worden voor toetsing op benoeming opgesteld moeten zijn. Verder is de lijst van zaaksinformatie aangepast en wordt afgezien van het standaard opvragen van certificaten. Dit laatste om de aanvraagprocedure makkelijker te maken.
Ad Hoc-deskundigheid
“Rapportfeedback heeft toegevoegde waarde”. Dit lieten deskundigen weten na een evaluatie van dit Ad Hoc-instrument, dat het NRGD beschikbaar heeft gesteld. Zowel deskundigen als feedbackgevers gaven aan dat rapportfeedback bijdraagt aan het afleveren van een kwalitatief beter rapport.
In 2020 lanceerde het NRGD in samenwerking met de landelijke deskundigheidsmakelaar van de politie (LDM), ZM, en OM de vijf Ad Hoc-instrumenten om de kwaliteit van rapportages van deskundigen, die zelden of nooit optreden in het strafrecht, te verbeteren. Drie jaar na het beschikbaar komen van deze instrumenten zijn deze geëvalueerd. Vier van de vijf Ad-Hoc instrumenten zijn vrij beschikbaar op de website van het NRGD: het overzicht deskundigenorganisaties, de benoemingsvragenlijst, de rapportagerichtlijn en de e-learningmodule. Door de vrije beschikbaarheid is het lastig om te monitoren wie er gebruik van maakt en hoe de gebruikers baat hebben bij het gebruik van deze instrumenten. Bij het vijfde instrument, de rapportfeedback, kunnen deskundigen via het NRGD feedback vragen op de helderheid en consistentie van hun rapportage aan een ervaren NRGD-toetser.
De rapportfeedback is eerder dit jaar geëvalueerd en de uitkomsten bleken zeer positief. In totaal zijn zestien aanvragen om feedback sinds de start afgehandeld. Vrijwel alle aanvragen zijn via de Landelijke Deskundigheidsmakelaar (LDM) bij het NRGD binnengekomen. Na afloop van de aanvragen is zowel de deskundige als de feedbackgever om een evaluatie gevraagd. Uit de reacties bleek een grote tevredenheid. De deskundigen bleken met de feedback een kwalitatief beter rapport op te kunnen leveren. Feedbackgevers gaven aan dat ze het interessant vonden om rapportages te lezen uit minder bekende deskundigheidsgebieden en de deskundigen te kunnen helpen met het verbeteren van hun rapport. Voor zover de deskundigen gebruikmaakten van de andere Ad Hoc-instrumenten gaven zij aan hier ook zeer tevreden over te zijn.
Erkenningen
Het beleid van het NRGD beoogt dat als een organisatie aantoonbaar beschikt over een gedegen opleiding en examen, het NRGD dan de mogelijkheid bekijkt of een erkenning van deze opleiding en examen mogelijk is. Deze erkenning wordt niet zomaar verleend. Naast dat de opleiding regelmatig wordt gevisiteerd (initieel, na twee jaar en daarna iedere vijf jaar) door een onafhankelijke visitatiecommissie, neemt een gecommitteerde van het NRGD plaats in de zitting in de examencommissie van de erkende opleiding. De gecommitteerde borgt namens het NRGD of de kandidaat aan de kwaliteitseisen van het NRGD voldoet, heeft een onafhankelijke positie daar waar het de belangen van de desbetreffende organisatie betreft en heeft een vetorecht. Zo ontstaat een hybride geheel: loslaten waar het kan, individueel toetsen waar het moet.
In het kader van dit erkenningenbeleid, heeft er in 2023 door een onafhankelijke commissie een visitatie plaatsgevonden van de examinering en de opleiding van het NFI. De resultaten van deze visitatie worden in de loop van 2024 bekend.
De tweejarige Pro Justitia opleiding van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) is een voorbeeld van dat het erkenningensysteem werkt. Deze opleiding is enkele jaren geleden volledig gemoderniseerd en daarna in 2019 gevisiteerd en erkend door het NRGD. Een gecommitteerde van het NRGD neemt telkens zitting in de examencommissie van het NIFP en waarborgt zo dat de pasopgeleide rapporteurs aan de kwaliteitseisen van het NRGD voldoen. Pas opgeleide rapporteurs hoeven daarna niet, zoals voorheen, nog eens inhoudelijk door het NRGD te worden getoetst. Zij worden, na het behalen van hun diploma, ‘automatisch’ voor twee jaar geregistreerd in het NRGD. In 2023 heeft het NRGD de eerste lichting rapporteurs getoetst die na het behalen van het diploma zelfstandig werk hebben opgemaakt en nu opgaan voor herregistratie in het NRGD. De rapporteurs hebben laten zien dat hun werk blijvend aan de wettelijk gestelde kwaliteitseisen voldoet. Een mooi resultaat waar de rechtspraktijk profijt van heeft.
Radiologie
Forensische Radiologie is een onderdeel van het forensisch postmortale onderzoek. Radiologisch onderzoek kan worden uitgevoerd wanneer er sprake is van verdachte omstandigheden bij overlijden. Dit radiologisch onderzoek kan bepalend zijn voor de vraag of er nader onderzoek naar de doodsoorzaak moet worden uitgevoerd. Ook kan een dergelijk onderzoek worden gedaan op verzoek van de patholoog, als onderdeel van de gerechtelijke sectie.
In 2023 is door het NRGD veel kennis over de forensische aspecten van dit vakgebied opgedaan en is er een netwerk overgehouden aan het bijgewoonde congres forensische radiologie in Toulouse. Een normstellingsadviescommissie (NAC) is inmiddels vastgesteld. De commissie zal in 2024 de normering starten.
De rechtspraak heeft meerdere malen aangegeven dat, net als in het strafrecht, ook in het civiel en bestuursrecht de behoefte bestaat aan geschikte deskundigen die hun vak verstaan. Omdat het NRGD momenteel alleen een wettelijke grondslag voor het strafrecht heeft in het Wetboek van Strafvordering, is hiervoor een wetswijziging vereist.
Het traject voor uitbreiding van het NRGD naar het civiel- en bestuursrecht is in 2023 voortgezet. Er is hard gewerkt aan het opstellen van een beleidskompas. In 2024 zal het beleidskompas verder uitgewerkt worden in samenwerking met de verschillende directies binnen het Ministerie van Justitie en Veiligheid en belanghebbenden uit de rechtspraak.
Mediation
Op 6 juli 2022 heeft de Tweede Kamer de motie van Ellian en Knops aangenomen, waarin kort samengevat, de regering wordt verzocht te bevorderen dat één centraal mediatorsregister wordt (door) ontwikkeld.
Mediation vormt een belangrijk instrument om geschillen op te lossen. Huidige wetgeving biedt ook mogelijkheden om zaken die zich daarvoor lenen vanuit de rechtspraak naar mediation te verwijzen. Daarmee komt mediation meer en meer in het publieke domein te staan en wordt mediation gepositioneerd als een belangrijke vorm van geschilbeslechting naast overheidsrechtspraak. De overheid stimuleert de rechtzoekende om gebruik te maken van mediation, maar daarvoor moeten zij de rechtzoekende voldoende waarborgen bieden. Dat maakt wettelijke regulering gerechtvaardigd.
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid heeft het NRGD gevraagd om te bezien in hoeverre het NRGD mogelijkheden ziet tot het opnemen van mediators in het NRGD. Het NRGD heeft hier positief op gereageerd en zich bereid verklaard deze taak op zich te nemen mocht daarom worden verzocht. Deze ontwikkeling past in de ontwikkeling naar een kwaliteitsregister ten dienste van de hele rechtspraak. Dit heeft wel tot gevolg dat er ook in dit kader gekeken moet worden naar een wettelijke borging.
De basis voor het NRGD heeft zijn grondslag in de evaluatie van de Schiedammer parkmoord. Deze zaak is een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de strafrechtspraak. De wijze van onderzoek en de vervolging van de toenmalige verdachte Kees B. heeft in deze zaak geleid tot een justitiële dwaling, waardoor Kees B. ten onrechte vier jaar heeft vastgezeten. Om lering te trekken uit deze justitiële dwaling heeft een commissie genaamd Commissie Posthumus destijds het onderzoek in de Schiedammer parkmoord geëvalueerd en dit onderzoek heeft o.a. geleid tot het instellen van een wettelijk register voor gerechtelijk deskundigen.
In 2022 is er opnieuw een rechterlijke dwaling aan het licht gekomen waarbij onderzoeken van deskundigen (in de breedste zin van het woord) een cruciale rol hebben gespeeld. Voor het NRGD benadrukt dit het belang van goede kwaliteitsborging van alle deskundigen die werken in de forensische keten, maar ook het forensisch onderzoek in zijn geheel. In dat kader is het NRGD van mening dat het in Nederland ontbreekt aan een forensisch ketenkwaliteitssysteem waarbij de kwaliteit van het forensisch onderzoek van PD tot rechtszaal geborgd wordt inclusief een gedegen stelsel van kwaliteitstoezicht.
Advisering
In 2014 is begonnen met de modernisering van het Wetboek van Strafvordering. Het huidige Wetboek van Strafvordering dateert van 1926 en is verouderd. De artikelen in het huidige Wetboek van Strafvordering zijn tegen het licht gehouden en er is bekeken of, en zo ja welke, aanpassingen nodig zijn.
Het NRGD heeft in 2022 en 2023 een bijdrage geleverd aan de discussie rond de modernisering van het Wetboek van Strafvordering daar waar het gaat over de deskundigenregeling. Het NRGD neemt in dat kader deel aan de expertgroep die beziet in welk opzicht de huidige wetgeving omtrent deskundigen kan worden verbeterd. Naar verwachting zal de deskundigenregeling in 2024 ter consultatie worden aangeboden.
Het NRGD heeft van het Ministerie van Justitie en Veiligheid de opdracht gekregen om een bijdrage te leveren aan (o.a. het inrichten van de randvoorwaarden ten behoeve van) de uitwerking van de visie op forensisch onderzoek. In deze visie uit 2018 is verwoord dat het op andere en ruimere wijze inschakelen van politie- en (semi)private laboratoria niet tot gevolg mag hebben dat (het vertrouwen in) de kwaliteit en onafhankelijkheid van het forensisch onderzoek daalt. De bijdrage bestaat uit het maken van plannen ten behoeve van het borgen van de kwaliteit en (toekomstbestendig) toezicht op het forensische werkveld, in afstemming met alle relevante ketenpartners. De plannen moeten voorzien in een stapsgewijze versteviging van het toezicht op het forensische werkveld, zodat aansluiting gezocht kan worden bij de feitelijke ontwikkeling van het werkveld zelf. In 2024 zal deze opdracht verder vorm krijgen.
ISO - International Organization for Standardization - is een onafhankelijke, internationale organisatie die zich bezighoudt met het stellen van normen zodat producenten en gebruikers van een product of dienst weten aan welke eisen die moeten voldoen. Ook voor forensische wetenschap is dit relevant; hoe verzamel je materiaal, hoe onderzoek je sporen en hoe interpreteer je onderzoeksresultaten, ten slotte hoe schrijf je een forensisch rapport? Vijftien landen werken mee aan de totstandkoming van deze nieuwe ISO-richtlijn en vanuit Nederland schreven het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) samen met de politie, het Openbaar Ministerie (OM) en het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) mee aan de nieuwe ISO-standaard. Begin december 2023 vond er een laatste bijeenkomst plaats waarbij inhoudelijke aspecten van de nieuwe ISO-normen voor de forensische wetenschap ter discussie konden worden gesteld. De normen worden, naar verwachting, over een jaar gepubliceerd. Het van kracht worden van deze ISO-normen zal hopelijk ook een verdere kwaliteitsverbetering met zich meebrengen.
De inzet van deskundigen in het strafproces is voor alle procespartijen een belangrijk onderwerp. Voor de verdachte lijkt het vaak minder makkelijk te zijn om een geschikte deskundige te vinden en in te schakelen, maar daar is nog maar weinig onderzoek naar gedaan. Daarnaast lijkt ook het NRGD minder bekend te zijn bij verdachten en hun advocaten. De Universiteit Maastricht en het NRGD hebben daarom de handen ineengeslagen en onderzoek gedaan naar de overwegingen van de verdediging bij het inschakelen van deskundigen en de mogelijke rol die het NRGD nu speelt bij die inzet. Inmiddels zijn de resultaten bekend en momenteel worden deze verwerkt tot een artikel dat in 2024 zal verschijnen.
Kennisuitwisseling
Het NRGD heeft actief deelgenomen aan een driejaarlijks wereldwijd IAFS congres in november waar onder andere presentaties over het NRGD en het nut van het Ad Hoc instrumentarium zijn gegeven. Verder zijn er talrijke contacten gelegd wat weer geleid heeft tot nieuwe toetsers en nieuwe deskundigen.
Het NRGD was van 9 tot en met 12 maart aanwezig bij de ‘Forensische Masterclasses Davos’, het congres voor Pro Justitia rapporteurs. Thema dit jaar was: ‘Communiceren: tussen weten & begrijpen’. Aan bod kwamen onder meer: het communiceren over recidive-risico, communicatie tussen rapporteur en jeugd, contact tussen onderzoeker en onderzochte, communicatie tussen alle spelers in het veld en emotionalisering van het strafrecht. De openingssessie stond in het teken van communicatie tussen forensische wetenschappers en rechters, en werd verzorgd door prof. mr. Ybo Buruma, raadsheer in de Hoge Raad (strafkamer) en lid-jurist bij het Centraal Tuchtcollege Gezondheidszorg. De titel van zijn bijdrage: “Weten gedragsdeskundigen hoe rechters denken en vice versa?”
Op 10 april 2023 was het NRGD uitgenodigd om tijdens een ENFSI working group bijeenkomst een presentatie te geven over het NRGD, maar ook over de normenkaders van de deskundigheidsgebieden Schotresten en Wapens en Munitie. Dit leverde interessante gesprekken op en heeft opnieuw geleid tot nieuwe toetsers en deskundigen.
We willen ketenpartners, deskundigen en andere betrokkenen actief informeren over ontwikkelingen betreffende forensisch onderzoek en deskundigheid. Wekelijks wordt een bericht op LinkedIn geplaatst. Op dit platform is het aantal volgers in 2023 gegroeid van 500 naar 1300.
Daarnaast zijn er diverse interviews gehouden met Collegeleden, met deskundigen van nieuw te normeren gebieden, promovendi etc. Ook is er op 8 maart 2023 in het blad ‘Expertise en Recht’ een artikel gepubliceerd over het NRGD getiteld: “Kwaliteitsborging Forensisch Deskundigen behoeft uitbreiding. 12,5 Jaar NRGD in perspectief”.
Bedrijfsvoering
Er is de afgelopen jaren veel beleid ontwikkeld, procedures zijn opgesteld en IT-systemen zijn ingericht. Daarbij is steeds in het achterhoofd gehouden om als organisatie niet te richten op waar het goed gaat, maar waar het beter kan.
Het afgelopen jaar zijn daarom een aantal reflecties uitgevoerd en opgepakt. Zo is met CITO gekeken naar de toetsingsprocedure. Hiervoor is een werkgroep gestart die gaat kijken naar de wijze waarop de beoordeling van een aanvraag verder kan worden gestructureerd en verhelderd. Daarnaast heeft een organisatorische reflectie als advies opgeleverd om de toegenomen bedrijfsmatige aspecten waar mogelijk te beleggen bij een coördinator bedrijfsvoering. Tot slot hebben wij met hulp van een communicatieadviseur onze communicatiewerkwijze verstevigd.
Ook voor wat betreft de samenstelling van het College was 2023 een bewogen jaar. Zo moesten wij afscheid nemen van de heer (Stoffel) Heijsman, lid namens de Politie vanwege het bereiken van de leeftijd van 70 jaar. Maar ook moesten wij afscheid nemen van de heer (Job) Knoester, lid namens de advocatuur, vanwege het bereiken van de einddatum van zijn tweede termijn. En alsof dat niet genoeg was moesten wij ook afscheid nemen van de heer (Bob) Steensma, lid namens het Openbaar Ministerie. Wij danken allen via deze weg voor hun enthousiasme en hun inzet voor het NRGD en voor het forensisch onderzoek in het geheel.
Met het vertrek van deze leden, is er ook ruimte vrij gekomen voor nieuwe leden. Wij hebben in 2023 drie nieuwe collegeleden mogen verwelkomen:
Mevrouw prof. dr. C.J. (Christianne) de Poot
Prof. dr. Christianne de Poot is lector Forensisch Onderzoek aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en de Politieacademie en hoogleraar Criminalistiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
De heer dr. J.W. (Jan) van Manen
Jan van Manen is operationeel specialist bij de leiding van de Dienst Regionale Recherche (DRR) van de politie in Oost-Brabant en houdt zich vooral bezig met activiteiten ter bevordering van de kwaliteit van de opsporing.
De heer mr. G.Th. (Theo) Hofstee
Binnen het Openbaar Ministerie was hij werkzaam als (recherche) officier van justitie, hoofdofficier van justitie in Breda, Den Haag en Amsterdam en laatstelijk als lid van het College van Procureursgeneraal.
Het NRGD heeft een mooie mijlpaal bereikt: er zijn meer dan 1000 ‘unieke’ individuele forensische deskundigen geregistreerd, actief op meer dan 12 deskundigheidsgebieden. Het NRGD heeft daarmee een goed gevuld register met onder andere 188 forensisch psychiaters, 308 forensisch psychologen/orthopedagogen, 30 DNA-deskundigen en 12 forensisch artsen.
In 2023 deed het NRGD 163 aanvragen af verdeeld over 12 deskundigheidsgebieden. Het betrof 124 heraanvragen en 39 initiële aanvragen. In totaal werden op alle gebieden 4 aanvragen afgewezen, waarvan 3 bij het deskundigheidsgebied Forensische psychiatrie, psychologie en orthopedagogiek (FPPO). Bij 14 aanvragen leidde de aanvraag tot een voorwaardelijke registratie met maatwerk.
Het aantal afgewezen heraanvragers bij FPPO laat een duidelijk dalende trend zien. Mogelijk heeft dat te maken met het feit dat FPPO-aanvragers die een voorwaardelijke registratie krijgen tevens het advies krijgen om Feedback Plus te volgen. Bij Feedback Plus krijgt aan rapporteur een geïndividualiseerd begeleidingstraject aangeboden als hij dat wil.
De gemiddelde doorlooptijd van een aanvraag bedroeg in 2023 circa 2,5 maand. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de aanvragen op grond van een erkenning (administratief) binnen een maand worden geregistreerd.
Bezwaar
In 2023 heeft het NRGD drie bezwaarschriften ontvangen en vier bezwaren afgehandeld. De bezwaren zien op afwijzingen van aanvragen om herregistratie in verschillende deskundigheidsgebieden.
De bezwaaradviescommissie heeft in twee van de vier afgehandelde zaken het College geadviseerd het bestreden besluit in stand te laten. In de andere twee afgehandelde zaken heeft de bezwaaradviescommissie het bezwaar gegrond verklaard. Het College heeft in alle zaken het advies van de bezwaaradviescommissie overgenomen.
Beroep
Er loopt 1 beroepszaak, waarvan de zitting in 2024 gepland staat.
Klachten
In 2023 heeft het NRGD twee klachten ontvangen. Eén klacht is ongegrond verklaard en één klacht gedeeltelijk gegrond.
Meldingen
In 2023 zijn 5 meldingen ontvangen over geregistreerde gerechtelijk deskundigen, 3 daarvan zijn niet ontvankelijk verklaard en 2 hebben niet geleid tot een onderzoek, omdat de melding daartoe onvoldoende aanknopingspunten gaf. De meldingen zijn in overeenstemming met de Leidraad meldingen afgehandeld.
‘Mijn NRGD’
Het registratieproces is vanaf de aanvraag tot en met het Collegebesluit gedigitaliseerd. Een nuttige toevoeging voor de aanvrager wordt de ‘Mijn NRGD’-omgeving waarin de aanvrager de status van zijn aanvraag kan volgen en bepaalde gegevens kan wijzigen. In 2023 zijn hierin de nodige stappen gemaakt. Naar verwachting wordt ‘Mijn NRGD’ in 2024 uitgerold.
AVG en Archiefwet
Conform de AVG en Archiefwet moeten documenten gerelateerd aan de aanvraag worden vernietigd wanneer mogelijk of bewaard wanneer vereist. Het NRGD heeft op basis van de vastgestelde selectielijst in 2023 documenten die niet langer bewaard hoeven te worden verwijderd.
In het kader van dataminimalisatie is in 2023 geëvalueerd welke data/gegevens het NRGD verzamelt en is gekeken welke maatregelen er genomen kunnen worden. Data en gegevens die het NRGD wel mag verzamelen, maar niet nodig heeft voor het primaire proces worden niet meer verzameld en opgeslagen.
Het digitaliseren van het archief is in 2023 afgerond. Het NRGD werkt uitsluitend nog digitaal, waardoor er alleen een digitaal archief is. Waar er nog per post wordt gecorrespondeerd, worden stukken direct gedigitaliseerd en papieren exemplaren vernietigd.
IT
De website van het NRGD wordt gehost via Platform Rijksoverheid Online, is aangesloten op de rijksbrede oplossing voor wat betreft webarchivering en voldoet aan gestelde internetstandaarden.
Het NRGD neemt de werkplekken af via SSC-ICT en werkt dus op het afgeschermde justitie-netwerk.
Het NRGD maakt enkel gebruik van applicaties die voldoen aan de voorgeschreven security- en privacy normen, controleert regelmatig of applicaties en aanbieders hier nog aan voldoen en sluit, waar mogelijk, aan bij rijksbrede voorzieningen.
Applicaties zijn enkel via het beveiligde justitie-netwerk benaderbaar (IP-restricted toegang) en verkeer wordt 24/7 gemonitord door het SOC van SSC-ICT. Toegang tot applicaties vindt plaats volgens het vastgestelde autorisatiebeleid.
Ook is advies gevraagd aan het departement ten aanzien van de stappen die moeten worden ondernomen voor de Open Overheid. In 2024 zal samen een inventarisatie worden verricht. De almaar stijgende kosten van digitaal werken en voldoen aan de begrijpelijke, maar toenemende eisen is wel een zorg.
KleinLef
We brengen en halen kennis bij KleinLef (samenwerking 40 kleinere overheidsorganisaties). Zo neemt het NRGD deel aan de pool van Functionarissen Gegevensbescherming (FG) en heeft het belangstelling getoond voor de op te richten pool van Ciso’s. Een kleine organisatie als het NRGD kan via deze KleinLef-pool ter zake vereiste kennis op de desbetreffende terreinen inhuren.
Er is in 2023 discussie ontstaan over het huisvesten van het NRGD op een andere locatie en bij een andere organisatie. De huidige locatie is echter up-to-date, centraal gelegen, goed bereikbaar met het OV en past vooral bij de onafhankelijke positie van het NRGD. Daarnaast wordt in overleg met het departement beoogd om het NRGD in het specialty stelsel onder te brengen omdat dit beter past bij de positie en tariefstructuur. Het doorbelasten van de werkelijke kosten is veel doelmatiger dan het veel hogere tariefsysteem. Afgesproken is het huidige huurcontract bij een marktpartij te continueren voor vijf jaar.
Realisatie
| Kostenplaatsen * €1000 Budget | 2023 Verwachting | 2023 Realisatie | ||
|---|---|---|---|---|
| Kostenplaats Bureau | ||||
| Personeel | 1052 | 1008 | ||
| Overige kantoorkosten | 686 | 616 | ||
| Totaal Bureau | 1738 | 1624 | ||
| Kostenplaats Commissies | ||||
| Commissies | 400 | 379 | ||
| Totaal Commissies | 400 | 379 | ||
| Kostenplaats projecten/ symposia | ||||
| ISO/NEN/Projecten | 12 | 22 | ||
| Congressen/symposia | 20 | 25 | ||
| Totaal projecten | 32 | 47 | ||
| Totaal | €2045 (2170)* | €2050 |
* het budget is verhoogd naar 2170 JenV i.v.m. projectgelden ter hoogte van 125.000. Dit project is in de loop van 2023 opgestart waardoor gelden nog maar deels zijn uitgegeven.
Toelichting
- De uitputting bedraagt 100%
- Ad Kostenplaats Bureau: kosten personeel lager door vertrek medewerker.
- Ad kostenplaats kantoorkosten: deze kosten zijn lager uitgevallen.
- Door verschillende oorzaken: vergoeding UWV wegens ziekte (42), Kosten College (-10) en ‘mijn NRGD’ is overgeheveld naar 2024.
- Ad Kostenplaats commissies: Vooraf is niet altijd duidelijk in te schatten wie wel niet een (her) aanvraag doet bv ivm pensionering.
- Ad Kostenplaats projecten: hieronder valt bijdrage NEN /ISO, CITO evaluatie toetsprocedure,
- Ad Congressen/symposia: Congreskosten IAFS, radiologie, BPA, rechtspsychologie en afscheidssymposium.